Augusto de Kampus i Hulio Plaza, „Open“, 1974. Konkretna pesma iz projekta “Poemóbiles”. Ofset štampa na papiru; Arquivo Augusto de Campos.

• konkretna poezija započinje preuzimanjem potpune odgovornosti pred jezikom: prihvatajući premisu istorijskog idioma kao neizostavnog jezgra komunikacije, ona odbija da reči tretira kao puke, ravnodušne nosioce, bez života, bez ličnosti, bez istorije — kao tabu-grobnice u koje konvencija uporno pokušava da sahrani ideju.

• konkretni pesnik se ne udaljava od reči niti ih posmatra kao neprozirne: on ide pravo u njihovo središte, kako bi živeo i oživeo njihovu faktičnost.

• konkretni pesnik vidi reč po sebi — kao magnetsko polje mogućnosti — kao dinamičan objekat, živu ćeliju, potpuni organizam, sa psihofizičko-hemijskim svojstvima, antenama dodira, cirkulacijom, srcem: živ.

• umesto da pokušava da izbegne stvarnost ili da je obmane, konkretna poezija se protivi samorazarajućoj introspekciji i pojednostavljenom, naivnom realizmu. Ona teži da se postavi pred stvari, otvoreno, u poziciji apsolutnog realizma.

• stari formalni, silogističko-diskurzivni temelj, snažno uzdrman početkom veka, ponovo je poslužio kao potpora ruševinama kompromitovane poetike, anahronog hibrida sa atomskim srcem i srednjovekovnim oklopom.

• nasuprot perspektivističkoj sintaksičkoj organizaciji gde reči sede kao „leševi na gozbi“, konkretna poezija nudi novi osećaj strukture, sposoban da bez gubitka ili regresije zahvati savremenu suštinu iskustva koje se može opevati.

• Stefan Malarme (Bacanje kocke, 1897), Džejms Džojs (Fineganovo bdenje), Ezra Paund (Kantosi, ideogram), kamings, i na sekundarnom planu Gijom Apoliner (Kaligrami), kao i eksperimentalni pokušaji futurista i dadaista, nalaze se u osnovi nove poetske procedure koja teži da se nametne ustaljenoj organizaciji čije je formalno jedinstvo počiva na stihu (čak i kada je slobodan).

• konkretna pesma ideogram postaje relaciono polje funkcija.

• poetsko jezgro više se ne izdvaja sukcesivnim i linearnim ulančavanjem stihova, već sistemom odnosa i ravnoteža među svim delovima

• grafičko-fonetske funkcije–odnosi („faktori blizine i sličnosti“) i supstantivna upotreba prostora kao elementa kompozicije održavaju simultanu dijalektiku oka i glasa, koja, udružena sa ideogramskom sintezom značenja, stvara osećajnu „verbovokovizuelnu“ celinu. Na taj način reči i iskustvo postavljaju se u jedinstvenu, zgusnutu fenomenološku jedinicu koja ranije nije bila moguća.

• KONKRETNA POEZIJA: NAPETOST REČI-STVARI U PROSTORU-VREMENU

–

(Originalno objavljeno u časopisu ad – arquitetura e decoração,

br. 20, novembar/decembar 1956, São Paulo, Brazil)

–

preveo sa engleskog Stevan Bradić

Augusto de Kampus (1931) je brazilski pesnik, prevodilac, muzički kritičar i vizuelni umetnik, jedan od utemeljivača konkretne poezije u Brazilu, zajedno sa bratom Haroldom de Kampusom. Godine 1952. pokrenuo je časopis Noigandres, oko kojeg se formirao konkretistički pokret.

Od 1950-ih do 1970-ih njegov rad je bio usmeren na vizuelnu poeziju, dok se od 1980-ih okreće eksperimentima sa novim medijima — od neonskih instalacija i holograma do kompjuterske grafike i multimedijalnih performansa koji povezuju tekst, zvuk i sliku. Njegov opus obeležava stalno pomeranje granica poezije ka intermedijalnim i tehnološkim formama.

Radovi Augusta de Kampusa nalaze se u značajnim međunarodnim kolekcijama, a za svoj doprinos savremenoj poeziji i umetnosti nagrađen je brojnim priznanjima, uključujući Orden za kulturne zasluge Brazila (2015) i Veliku nagradu „Janoš Panonijus“ za poeziju (2017).