skripta

U radu se na temelju suvremenih književno-teorijskih rasprava o svjetskoj književnosti propituju dometi, ograničenja i upotrebljivost nacije, odnosno nacionalne književnosti, kao temeljne književno-historiografske kategorije. Iznosi se pregled rasprava koje su tijekom posljednjih četvrt stoljeća otvorene integracijom analize svjetskog sistema Immanuela Wallersteina u književnu teoriju gdje su na historijsko-materijalističkom dijelu teorijskog […]

Poezija svjetskog sistema: “Malme u afektu” Stevana Tatalovića – Hrvoje ...

 in eseji / skripta  tagged poezija / savremena književnost / savremena poezija / savremena srpska književnost / savremena teorija / srpska poezija u 21. veku / temat / teorija / u drugom smeru by
U modernim zajednicama pesništvo je zadobilo autonomnu društvenu formu koja se vremenom razvijala i koja je počivala na mreži materijalnih relacija, počevši od proizvodnje, preko reprodukcije, distribucije, evaluacije do recepcije teksta. Svaki od ovih momenata doživeo je u našem kontekstu dramatične transformacije prelaskom iz socijalističkog u postsocijalističko, odnosno, liberalno demokratsko […]

Između Scile i Haribde: savremena srpska poezija u procesu rekonstituisanja ...

 in eseji / skripta  tagged poezija / savremena književnost / savremena poezija / savremena srpska književnost / srpska književnost / srpska poezija u 21. veku / teorija / u drugom smeru by
Polazeći od stava da je poezija religija bez nade (Žan Kokto), u ovom radu se promišlja momenat savremenosti poezije. Poezija je fascinacija neprestanim izborom pisanja, „prljavom“ anarhijom (čak i iza fasade „urednosti“), mnoštvom koje postoji uprkos svim ograničenjima koja se ogledaju u okolnosti da svi pisci stvaraju svoja dela u […]

Religija bez nade? Nekoliko napomena o savremenosti poezije – Vladimir ...

 in eseji / skripta  tagged poezija / savremena književnost / savremena poezija / savremena srpska književnost / srpska književnost / temat / teorija književnosti by
Zbornik U drugom smeru: savremeno srpsko pesništvo u 21. veku nastao je na osnovu radova izloženih na naučnom skupu Posle neoavangarde: savremeno srpsko pesništvo u 21. veku, koji se održao 21. novembra 2022. godine, u Rektoratu Univerziteta u Novom Sadu, u organizaciji Udruženja „Mračna komora“ i Instituta za književnost i […]

Šta pesma misli? – Stevan Bradić i Žarka Svirčev [zbornik]

 in eseji / skripta  tagged književna mašina / savremena književnost / savremena poezija / savremena srpska književnost / srpska književnost / u drugom smeru / zbornik radova by
„Otkako sam pre izvesnog vremena pozvao stotinak pasa na dvonedeljni kurs lirike u svom domu, prešao sam na pisanje tabela (slova, reči).“ „Zameniti psihologiju čoveka… LIRSKOM OPSESIJOM MATERIJE.“ (Manifest futurističke književnosti, 1912) – 1. Polazna tačka   Prolećna moda književnosti za 1953. diktirana je u Sigtuni.[1] Ukinuta je psihoanalitički naglašena […]

“Hetila ragulpr po fotskliabenu”: manifest konkretne poezije – Ejvind Falstrem ...

 in eseji / skripta  tagged konkretizam / manifest / neoavan / neoavangarda / poezija by
konkretna poezija: proizvod kritičke evolucije formi. polazeći od pretpostavke da je istorijski ciklus stiha (kao formalno-ritmičke celine) zatvoren, konkretna poezija započinje osvešćivanjem grafičkog prostora kao strukturnog činioca. kvalifikovani prostor: prostorno-vremenska struktura umesto pukog linearno-temporalnog razvoja. otuda značaj pojma ideograma, bilo u njegovom opštem smislu prostorne ili vizuelne sintakse, bilo u […]

Pilot-plan za konkretnu poeziju – Augusto de Kampus, Desi Pinjatri ...

 in poezija / skripta / strani autori  tagged konkretizam / manifest / neoavangarda / poetika / poezija by
konkretna poezija započinje preuzimanjem potpune odgovornosti pred jezikom: prihvatajući premisu istorijskog idioma kao neizostavnog jezgra komunikacije, ona odbija da reči tretira kao puke, ravnodušne nosioce, bez života, bez ličnosti, bez istorije — kao tabu-grobnice u koje konvencija uporno pokušava da sahrani ideju. konkretni pesnik se ne udaljava od reči niti […]

Augusto de Kampus -Konkretna poezija: manifest [konkretistički manifesti]

 in poezija / skripta / strani autori  tagged konkretizam / manifest / neoavangarda / poetika / poezija / savremena poezija by
Naši jezici nalaze se na putu formalnog pojednostavljenja; nastaju skraćeni, ograničeni oblici jezika. Sadržaj jedne rečenice često se prenosi jednom jedinom rečju. Duži iskazi često se predstavljaju malim grupama slova. Štaviše, postoji tendencija u jezicima da se mnoštvo zamenjuje malim brojem opštevažećih elemenata. Da li ovakva ograničena i pojednostavljena upotreba […]

Eugen Gomringer – Od linije do konstelacije [konkretistički manifesti]

 in poezija / skripta / strani autori  tagged konkretizam / manifest / neoavangarda / poezija / savremena poezija / verbovokovizuel by
U svoje vreme revolucionarna buržoazija vodila je žestoku borbu u interesu sopstvene klase; koristila je sva sredstva koja su joj stajala na raspolaganju, uključujući i sredstva književnosti. Šta je učinilo da ostaci viteštva postanu predmet opšteg podsmeha? Servantesov Don Kihot. Don Kihot je bio najmoćnije oružje u arsenalu buržoazije u […]

Đerđ Lukač – Sudbina realizma

 in eseji / skripta  tagged avangarda / ekspresionizam / ernst bloh / filozofija / marksizam / polemika / realizam / socijalistički realizam / teorija by
Danas prihvaćena teorija nadrealizma, utemeljena na Bretonovim manifestima, a dominantna i u sekundarnoj literaturi, povezuje ga sa snovima, nesvesnim i, eventualno, jungovskim arhetipovima, za koje se tvrdi da su u kolažima i automatskom pisanju pronašli slobodan slikovno-jezički izraz, neopterećen svesnim egom. Prema toj teoriji, snovi se odnose prema elementima stvarnosti […]

Teodor V. Adorno – Sećajući se nadrealizma

 in eseji / skripta  tagged avangarda / filozofija / nadrealizam / poezija / teorija by
Cilj ovog eseja jeste da razmotri kako Helderlinova elegija „Hleb i vino“ (u daljem tekstu HV) u samom načinu iskazivanja ukazuje na problematični identitet ličnog imena u poetskom diskursu. Time će esej pokazati da ova elegija nije sentimentalno posezanje mitološkim figurama, već Helderlinova temeljna „arheologija“ imena.[1] Ovo se može učiniti […]

Problem pesničkog imenovanja u Helderlinovoj elegiji „Hleb i vino“ – ...

 in eseji / skripta  tagged antička grčka / filozofija / helderlin / hleb i vino / poetika / poezija / romantizam / teorija by
„Svuda tražimo bezuslovno (das Unbedingte), a uvek nalazimo samo stvari (nur Dinge).“[1] U ovom citatu sadržana je celina religijskog mišljenja Fridriha fon Hardenberga (1772–1801), poznatijeg kao Novalis. Novalisovu religioznost karakterišu: (1) čežnja za beskonačnim i bezuslovnim, kao i njihovo stalno traženje, i (2) činjenica da se u iskustvu susreću isključivo […]

Novalisova revolucionarna religija smrti  – Leonard P. Vesel

 in eseji / skripta  tagged filozofija / idealizam / komaprativna književnost / novalis / poezija / romantizam / teorija by
Apstrakt Gledano iz zapadne perspektive, istorija komparativne književnosti može se podeliti u tri etape: poređenje evropskih književnosti unutar Evrope; poređenje evropskih književnosti sa drugim kulturama izvan Evrope; međusobno poređenje književnosti izvan Evrope. Ovaj tekst objašnjava kako su se, od izgradnje imperija u 19. veku, preko jevrejske dijaspore tokom 20. veka, […]

Ben Hačinson – Komparativna književnost: istorija i junaci

 in eseji / skripta  tagged istorija komparatistike / komparativna književnost / savremena teorija / teorija / udžbenik by
Apstrakt Poglavlje “Prakse i principi” postavlja pitanje šta znači “porediti” književnost. Ono identifikuje niz osnovnih principa koji su konstitutivni za disciplinarnu praksu komparativne književnosti i koji se mogu smatrati konceptualnim parovima: teme naspram metoda; periodi naspram regija; blisko naspram dalekog čitanja; kanon naspram kontra-kanon; žanrovi naspram stilova; i pisci naspram […]

Ben Hačinson – Komparativna književnost: prakse i pincipi

 in eseji / skripta  tagged komparativna književnost / pojmovi komparativne književnosti / teorija / teorija književnosti / uvod u komparativnu književnost by
  „Isto­ri­čar bi tre­ba­lo da se po­sta­vi usred ljud­ske du­še za jed­no od­re­đe­no vre­me, za je­dan niz ve­ko­va, ili kod jed­nog od­re­đe­nog na­ro­da. Mo­gao bi da pro­u­ča­va, da opi­su­je, da pri­ča sve do­ga­đa­je, sve pre­o­bra­ža­je, sve re­vo­lu­ci­je što su se iz­vr­ši­le u du­hov­nom ži­vo­tu čo­ve­ka i kad bi za­vr­šio po­sao, […]

Ipolit Ten – Uvod u Istoriju engleske književnosti

 in eseji / skripta  tagged pozitivizam / teorija / teorija književnosti by
  ČARLS DI­KENS, u be­le­šci ko­ja le­ži pre­da mnom, a po­vo­dom jed­nog mo­jeg ra­ni­jeg is­pi­ti­va­nja sklo­pa Bar­na­bi Ra­dža, ve­li: „Uz­gred bu­di re­če­no, zna­te li vi da je Go­dvin pi­sao svog Ka­le­ba Vi­li­jem­sa po­či­nju­ći s kra­ja? On je svog ju­na­ka pr­vo upleo u mre­žu te­ško­ća, ho­je sa­či­nja­va­ju dru­gu sve­sku, i tek […]

Edgar Alan Po – Filozofija kompozicije

 in eseji / skripta  tagged poetika / poezija / teorija by
1. LE TAS­SE Dra­me hi­sto­ri­que en cinq actes, par M. Ale­xan­dre Du­val. 1827.  (Po­što je na­veo ne­ko­li­ko me­sta iz fran­cu­skih pri­ka­za ove dra­me, igra­ne u Thatre Francais, Ge­te do­da­je:) Sa­op­šte­nja ko­ja ov­de da­jem iz fran­cu­skih li­sto­va ne­ma­ju sa­mo na­me­ru da pod­se­te na me­ne i mo­je ra­do­ve, cilj mi je ne­što […]

J. V. Gete – O svetskoj književnosti [odlomci]

 in skripta  tagged romantizam / svetska književnost / teorija by
                ESHIL Kakav susret! Uh, sav ceptim i u meni                                                 sve se kuva                                što s ovakvim moram još da diskutujem. Ko s njim da se                                                 prenemaže!                                  Ali, eto, da ne kaže: „Ćuti pređen“ – reci mi ti Evripide,                                                 zbog čega je                                 […]

Aristofan – Sporenje Eshila i Euripida [Žabe/odlomak]

 in skripta  tagged antička književnost / drama / komedija / poetika by
Naučni skup POSLE NEOAVANGARDE: SRPSKA POEZIJA U 21. VEKU     21. novembar 2022. Rektorat Univerziteta u Novom Sadu – PROGRAM Pozdravna reč – Stevan Bradić, Filozofski fakultet Novi Sad, urednik skupa Žarka Svirčev, Institut za književnost i umetnost Beograd, urednica skupa – Prva sesija 10.30 – 11.30 Vladimir Gvozden, […]

Program skupa “Posle neoavangarde: srpska poezija u 21. veku” [književna.mašina]

 in skripta  tagged književna mašina / naučni skup / savremena književnost / savremena poezija by
Uvod U mnogim zemljama sveta, onemogućavane osobe [disabled people] i njihovi saveznici organizovali su se tokom poslednje tri decenije kako bi se borili protiv njihovog ugnjetavanja i isključivanja. (Driedger, 1989; Campbell and Oliver, 1996; Charlton, 1998). Ključ ove borbe bilo je preispitivanje previše medicinskog i individualističkog prikaza invalidnosti. Iako su […]

Socijalni model invalidnosti – Tom Šekspir [esej]

 in eseji / skripta  tagged rizom / socijalni model invalidnosti / studije invalidnosti / temat / teorija by
Političke partije, grupe, sindikati i frakcije, koji su polagali pravo predstavljanje radnika i naroda dugo su formalno bili verni Pariskoj Komuni. U ovome su se slagali sa Marksovom zaključnom napomenom iznesenoj u njegovoj divljenja dostnojnoj knjizi Građanski rat u Francuskoj: „Pariski radnici sa svojom Komunom, biće večno slavljeni kao nosioci […]

Pariska Komuna: politička deklaracija o politici – Alen Badiju [esej]

 in eseji / skripta  tagged Alen Badiju / filozofija / istorija / Komuna / Pariska komuna / politika by
Od poznih 80-tih nadalje, romanopisci, umetnici, kritičari i istoričari umetnosti su predviđali smrt postmodernizma. Linda Hačeon je objavila, u drugom izdanju Politike postmodernizma (2002), “gotovo je”. Za savremeni period se – počevši od pada Berlinskog zida 1989. pa kroz devedesete i kasnije – često tvrdi da se odlikuje jedinstvenim intenzitetom […]

Postmodernizam je mrtav. Šta je sledeće? – Alison Gibons [esej]

 in eseji / skripta  tagged marko jovanović / metamodernizam / post postmodernizam / postmodernizam / savremena književnost by
Traklova poezija do sada nam je skrenula pažnju na varljive mehanizme reprezentacije koji su polazili od pesništva, a ticali su se samog načina na koji oblikujemo zajednicu, ali stanovište njegovog subjekta ne predstavlja se kao apsolutno, njegovi uvidi ne dolaze sa neke povlašćene pozicije koja ima nepogrešivi uvid u celinu; […]

Figura sestre u Traklovom pesništvu – Stevan Bradić [esej]

 in eseji / skripta  tagged anti-edip / esej / Georg Trakl / poezija / psihoanaliza by
1. Kritičari i istoričari umetnosti su često razmatrali evoluciju umetničkih dela nakon Drugog svetskog rata paralelno sa determinišućim promenama u razvoju kapitalizma. Spektakl, „kulturna industrija“, ili posledica po umetnost onoga što bi marksisti nazvali stvarnom supsumacijom rada pod kapital, preklapaju se sa heuristikom upotrebljenom kako bi se razumeli estetski efekti […]

Umetnost i fetiš slobode: zapažanja o umetnosti i državi nakon ...

 in eseji / skripta  tagged filozofija / umetnost by
            Dalju konceptualizaciju[1] čulnosti i njene veze sa umetnošću i stvarnošću možemo pronaći kod nemačkog pesnika Fridriha od Hardenberga, poznatijeg pod pseudonimom Novalis. Ovaj pesnik i mislilac intenzivno je proučavao Kantovu i Fihteovu filozofiju i savremenici su ga videli kao čoveka „koji je mogao i koji je trebalo da postane […]

Novalis: poiesis aisthesisa / istoričnost čulnosti – Stevan Bradić

 in eseji / skripta  tagged čulnost / novalis / poezija by
I Istorija, kada jeste ono što bi trebalo da bude, predstavlja razvijanje filmova. Ona se ne iscrpljuje tačnim datumima i moralnim pejzažima koji se kroz nju odslikavaju, nego se predstavlja serijom estetskih slika, gde svaka, zatvorena u sebe, konstituše sliku jednog kretanja. Ranije diskontinuirana gledišta sada izviru jedna iz drugih, […]

O tački gledišta u umetnostima – Hose Ortega i Gaset

 in eseji / skripta / Uncategorized  tagged filozofija / umetnost by
Definicije „Šta je avangarda?“ ovo pitanje prevashodno razumem kao provokaciju. Sama provokacija ne mora biti loša strategija jer ona ponekad može da proizvede neočekivanu jasnoću, ukoliko primora sagovornika da pokaže svoje karte. Ovo se, međutim, retko dešava, za šta postoje dobri razlozi. Lakan se otvoreno protivio govoru “le vrai du […]

Avangarda i neoavangarda: pokušaj odgovora na određene kritike povodom “Teorije ...

 in eseji / skripta  tagged avangarda / neoavangarda / Peter Birger / teorija by